Hoofdstuk 9     Welkom & Uitleg     Genealogie     Hoofdstuk 11

Bert Bolle

 

Hoofdstuk 10

Een Tijd van Bloei - Van Feesten en Partijen

Voor een Drost was er altijd wel iets te vieren...

 

H o o f d s t u k k e n w i j z e r
___________________________________________________

 

Feestvieren is van alle tijden, maar in de decennia rond 1900 kreeg feestvieren toch een ander gezicht. De ingetogen calvinistische benepenheid uit vroeger tijden maakte plaats voor meer openheid, een vrijer taalgebruik en het openlijk tonen dat je entre nous onder constant bijgevulde glazen je dagelijkse keurslijf van schijn ophouden even kon afgooien. Natuurlijk vonden er door de eeuwen heen uitbundige feestdissen plaats, maar behoudens de grote festijnen van vorstenhuizen en hoogwaardigheidsbekleders is ons van de feestende boven- en middenklasse weinig meer van bekend dan wat overleveringen. De periode rond 1900 verschafte de feestganger echter de mogelijkheden om uitnodigingen, feestprogramma’s en menukaarten te laten drukken, een fotograaf te laten komen en feestliederen met bijbehorende attributen te kopen, kortom met het feestgevoel naar buiten te treden en er iets van te maken waar lange tijd over werd nagepraat. De programma’s en andere documenten werden bewaard, de foto’s belandden in familiealbums en zo kreeg de auteur een schat aan overblijfselen in handen die getuigen van het goede leven in die jaren, althans voor de selecte groep van de happy few die daar de middelen voor had. En het gesternte der Amsterdamse Drosten had deze familie overduidelijk bij die laatste groep ingedeeld.

Maar er waren natuurlijk ook anderen die onder dat gelukkige gesternte vielen, zoals slager Hinrich Gläfke die een zaak met klinkende naam had aan de Plantage Middenlaan. Vanuit zijn huis zou hij later zijn dochter Amalia weggeven aan de veelbelovende bruidegom, de zakenman Nicolas Charles Drost, maar daarover later. Henrich en zijn vrouw Maria de Ridder hadden het goed en vierden hun 12½-jarige huwelijksfeest in overeenkomst met hun welstand. Dank zij hun dochter Amalia kunnen we nu na ruim een eeuw meekijken en lezen wat zij voor haar ouders op die heugelijke dag declameerde.

Feestblad bruidspaar Gläfke-de Ridder. Drost-Archief DD 026.

Hoewel de Drosten in de jaren tussen 1900 en 1910 zeker enkele keren feest hebben gevierd, is er van die tijd nauwelijks iets over. Johan Drost trouwde in 1907 in Hilversum met zijn geliefde Alie Hessels, maar meer dan een aankondiging overleefde de tand des tijds niet. Geen programma, geen groepsfoto kwam boven water en och, wie weet was dat huwelijk met enige terughoudendheid omgeven vanwege de afwezigheid van de vader van de bruid die, vermoedelijk wegens ziekte, in Utrecht verbleef.

Maar in 1910 trouwde Johans zuster Sophie met Andries van Ellinkhuizen. Dat was in Amsterdam waar bovendien uitstekende faciliteiten voorhanden waren voor een feest. Verder had Sophie het geluk dat haar broers ceremoniemeesters waren. Er kwam ditmaal dan ook een heus feestprogramma van de grond. Voorafgaand aan de feestelijkheden werd er aangezeten aan een diner, compleet met een handgeschreven menu in het Frans. De locatie: De Blauwe Zaal van het bekende Amsterdamse American Hotel.

Drost-Archief DD 054.

Uitnodiging voor huwelijk van Ellinkhuizen-Drost. Drost-Archief DD 114.

Menukaart van het diner ter gelegenheid van het bruiloftsfeest van het echtpaar van Ellinkhuizen-Drost. Drost-Archief DD 181.

Broer Johan draaide niet alleen het programma in elkaar, hij tekende ook nog een paar maal voor rolbezetting, want we vinden hem terug als ‘Soubrasseur’ Jannie Drosa en later als ‘Sarretellist en Illionnist’ Jonnie Drosa.Voor de ‘komiekelingen Mirsl en Seppel zullen de gezusters Mies en Femme wel getekend hebben. Voor de ‘Dortsche Kermis’ zou Sophie’s nicht Catharina Haak die getrouwd was met de Dordrechtse kleermaker Willem van Wel verantwoordelijk kunnen zijn geweest. Wim van Wel stond bekend als een begenadigd moppentapper en voordrachtskunstenaar. ‘Monsieur Cheminot sans Femme’ was waarschijnlijk Henk Alberts, de verloofde van Femme Drost. En zo zal iedereen wel zijn of haar steentje hebben bijgedragen.

Programma van het bruiloftsfeest van het echtpaar van Ellinkhuizen-Drost. Drost-Archief DD 007.

Geen feest zonder feestliederen. Daarvoor kon je in Amsterdam bij allerlei feestartikelenzaken terecht, maar een Drost ging naar zaak met goede keuze. Voor een mooi lied ging je naar J. Baptist Valleggia Jr., niet de eerste de beste want hij was hofleverancier. De man had zijn zaak aan het Damrak en kon al het denkbare feestdrukwerk verzorgen, zoals het hier afgebeelde Champagnelied en het is zeer waarschijnlijk dat ook zo’n fraai feestprogramma door hem werd geleverd. Dit Champagnelied is een van de oudste feestliedjes die de auteur in het Drost-archief bewaart. Het wordt gezongen op de wijs van Schep vreugde in ’t leven, een geheel ander lied overigens dan het gelijknamige werk van Lou Bandy. Dit lied heeft een 19de-eeuwse oorsprong en kan nog steeds door iedereen worden meegezongen, want al is de oude tekst allang vervaagd, de melodie leeft nog steeds voort in het overbekende O, kom er eens kijken. Vaak zijn dit soort massa-drukwerkjes lastig te dateren, maar gelet op de typografie zal dit stukje zetsel niet veel later dan 1910 zijn opgemaakt. Na 1915 zeker niet, want toen ging de zaak van hofleverancier J. Baptist Valleggia op de fles.

Champagnelied, uitgegeven door de firma J. Baptist Valleggia. Drost-Archief DD 088.

In 1911 was er wederom reden voor een groot feest. Nicolas Charles trouwde met Jeanette Groen op 21 september. Als er één Drost wist wat feestvieren was, was Charles het. De auteur had dan ook best wat vuurwerk verwacht, maar helaas, er kwam niets boven water. Wie echter het vorige hoofdstuk heeft gelezen, weet dat Charles zijn lieve Jeanette reeds in 1913 verloor. Toen hij in 1915 trouwde met Amalia Gläfke was dat, zoals zo vaak gebeurt, min of meer een verstandshuwelijk en kwam er een vrouw in huis die helaas nogal verwend en afstandelijk was en die Chassie, de zoon van Charles, nooit echt heeft zien staan. Het ligt dan ook in de lijn der logica dat deze soms wat koele vrouw de nodige tastbare herinneringen aan haar voorgangster zal hebben opgeruimd.

Op 27 juli 1893 waren Johannes Drost sr en zijn tweede vrouw Anna Haak getrouwd en dat werd twintig jaar later in Hilversum gevierd. Op 1 augustus waren niet alleen alle kinderen aangetreden met hun aanhang, maar ook Johans oudere broer Hendrik was present met zijn huishoudster en als speciale gast Frans Krone uit Zuid-Afrika. Deze 18-jarige jongeman was op doorreis naar Engeland om daar een artsenstudie te volgen.

Echtpaar Drost-Haak twintig jaar getrouwd.
Deze interactieve foto kan namen van personen tonen en hun plaats in de genealogie.

Eind 1913 was er weer werk aan de winkel voor de gebroeders Drost. Ditmaal was hun jongste zusje aan de beurt. Mies ging trouwen met Theo Cramer. De bruidegom was een hardwerkende en spaarzame man die een aanzienlijk kapitaal had geleend van de vader van zijn verloofde, Johannes Drost sr. Het ligt dan ook in de lijn der logica dat pa Drost de kosten van het dure feest voor zijn rekening zal hebben genomen. Hij was erg ingenomen met zijn aanstaande schoonzoon en zal hem naar alle waarschijnlijkheid uit de wind hebben willen houden.

Feestprogramma ter gelegenheid van de bruiloft van het echtpaar Cramer-Drost. Drost-Archief DD 193.

Ook Theo Cramer trof het grimmige lot dat zijn jonge vrouw Mies spoedig na de bevalling van zijn kind wegviel. Ook hij bewaarde een exemplaar van het feestprogramma van zijn huwelijk, maar hem viel het geluk ten deel een vrouw te vinden die voldoende ruimhartigheid bezat om die dierbare herinneringen van haar geliefde man met rust te laten. Marietje Hölzel was een wees en had nooit de liefde van een gezinsleven mogen ervaren. Nu ze er alsnog in opgenomen werd, genoot ze met volle teugen. Het maakte haar tot een warme geliefde vrouw die door velen op de handen werd gedragen. Niet ieder tweede huwelijk was een verstandshuwelijk, zo bleek hier maar weer.

De Grammophoon In de jaren 1910-1920 toen de ene na de andere Drost een feest gaf, was de grammofoon zijn beginstadium als kermisattractie allang ontgroeid. Overal ter wereld schoten platenmaatschappijen als paddestoelen uit de grond en zo had de Amerikaanse maatschappij His Master’s Voice in korte tijd een klinkende naam opgebouwd. In Europa was er onder meer het label Applaudando en een van de Nederlanders die voor die maatschappij zong was Maurice Dumas (Maurits Bonavang 1878-1937). Dumas zong zijn eerste nummer voor de plaat in 1905 voor het Berlijnse bedrijf MBH dat zijn platen onder het label Odeon op de markt bracht. Dumas stond bekend om zijn makkelijk in het gehoor liggende liedjes die hij meestal zelf schreef. De bekende zanger Speenhoff vond hem ‘de beste rijmer onder onze humoristen’. Maar door critici werden zijn liedjes in die jaren nogal schuin gevonden, zoals ‘De verliefde keukenmeid’, waarvan hier het laatste couplet. En we gaane spoedig trouwen, hij krijgt opslag bovendien; En het mot al gauw gebeuren want je kan het nou al zien… Al kan ik het niet zoo zeggen, toch begrijpt u wel waarom. En de liefde maakt een mensch zoo dom! Of de Drosten een grammofoon in huis hadden, werd niet overgeleverd, maar te verwachten valt dat de meeste plaatjes van Dumas niet tot de discotheek der Drosten zal hebben behoord. Hoe dan ook, ze vonden gretig aftrek bij het grote publiek en een aantal overleefde de tand des tijds. Omstreeks 1912 kwam Applaudando onder nummer 33014 met een plaat uit waarop Dumas zijn lied ‘Wat is er met die meid gebeurd?’ ten gehore bracht. De melodie is van het lied ‘Am Bosporus’ van Paul Lincke. Mocht bovenstaande muziekspeler niet werken, probeer dan de volgende.

 

En de Drosten gingen door...

De jaren rond de Eerste Wereldoorlog gingen zeer zeker niet aan de Amsterdamse Drosten voorbij. Nederland was dan wel neutraal, toch heerste er de voortdurende dreiging om alsnog betrokken te raken bij andermans conflict. Gelukkig wist Nederland zich redelijk behendig langs de voetangels en klemmen van het gevaarlijke oorlogsterrein in het toenmalige Europa te bewegen, al was er wel overal schaarste en liep de handel soms forse klappen op. Maar gegeten moest er worden en de vraag naar suiker en aanverwante artikelen bleef, al waren de zoete winsten van weleer geslonken en kon niet iedere cliënt even makkelijk meer aan zijn financiële verplichtingen voldoen. Het deerde de solide zakenman Johannes Drost allemaal niet echt en zo lag de situatie ook voor zijn kinderen. Er waren genoeg buffers opgebouwd voor de mindere tijden en al was er in den lande nóg zo’n voedselschaarste, een Drost ging zijn eigen weg en gefeest werd er door de Drosten!

In 1915 waren er kort na elkaar maar liefst drie imposante feestdissen. Eerst was er het huwelijk tussen Femme, de oudste zuster van Johan en Charles Drost, met Henk Alberts. Het feestprogramma is helaas niet overgeleverd, maar reken maar dat de broertjes Drost zich weer te buiten waren gegaan. Wat de tand des tijds wél doorstond, was een fraaie groepsfoto, de allereerste foto van de Drosten, aanzittend aan een diner.

Huwelijksfeest van het echtpaar Alberts-Drost. Drost-Archief DB 0108.
Deze interactieve foto kan namen van personen tonen en hun plaats in de genealogie.

Ongeveer tezelfdertijd werd het hertrouwen van Charles met Amalia gevierd en er werd royaal uitgepakt. Enkele weken voor het huwelijk werden de genodigden vergast op een Grand Diner Musical in het American Hotel. Koud twee weken later, op de huwelijksdag zelf vond er een Dejeuner Dinatoire plaats in de Grande Salle aux Fêtes van Artis. Het waren goede voorbeelden het savoir vivre van de Drosten in die jaren. Ze wisten de goede kanten van het leven te plukken en zo nu en dan flink in de bus te blazen. Want als er iets gevierd moest worden, dan deed een Drost dat, en met volle overgave. Oorlog of geen oorlog. En Charles wist van wanten!

Of er weer zo’n uitbundig feestprogramma was op die dag, is niet bekend. Het kan heel goed zijn dat Charles, gelet op zijn eerste huwelijk nog maar een jaar of vier tevoren, enige kiesheid zal hebben betracht en het zal hebben gehouden bij een mooi diner. Hoe dan ook, dat dejeuner dinatoire werd door de fotograaf vereeuwigd en is in dit hoofdstuk in al zijn glorie te aanschouwen.

Dejeuner dinatoire ter viering van het huwelijk Drost-Gläfke. Drost-archief DB 0114.
Deze interactieve foto kan namen van personen tonen en hun plaats in de genealogie.

De Drosten waren niet alleen gezelligheidsdieren met een diep gewortelde familiezin, ze grepen iedere gelegenheid aan om er een feest van te maken. Oudejaarsavonden, jaardagen, jubilea, maar vooral huwelijken en de tinnen, koperen en zilveren versies daarvan waren steevast bijzondere gebeurtenissen met optredens, speeches, spelletjes en feestliederen en natuurlijk met spijs en drank in overvloed. Nog steeds echoën onder de nazaten der Amsterdamse Drosten de jubelende verhalen na over deze hoogtepunten in de familie, terwijl die alweer bijna allemaal voor de Tweede Wereldoorlog plaatsvonden waarvan menig feest, zoals in dit hoofdstuk, ongeveer een eeuw geleden.

In de zomer van 1918 was het echtpaar Drost-Haak 25 jaar getrouwd. De gebroeders Johan en Charles konden weer aan de slag. Het werd weer een programma als vanouds en ditmaal zou het feest worden gehouden in Hotel Het Hof van Holland in het hartje van Hilversum, tegenover het raadhuis. Inmiddels was het zilveren bruidspaar in Hilversum gaan wonen in een villa aan de ’s-Gravelandseweg, in afwachting van het gereedkomen van hun nieuwe woning aan de Ministerlaan.

Het 25-jarig bruidspaar tussen de bloemen in hun huis aan de ’s-Gravelandseweg 47 in Hilversum. Drost-archief: DB 04449.

Feestprogramma ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijk van het echtpaar Drost-Haak. Drost-Archief DD 006.

Echtpaar Drost-Haak twintig jaar getrouwd. De Hilversumse fotograaf Middendorp van de Vaartweg tekende voor deze mooie opname.
Deze interactieve foto kan namen van personen tonen en hun plaats in de genealogie.

Voor feestliederen ging een Drost in die jaren naar de firma P.F. Cladder die onder meer gevestigd was in de Galerij die bij het toenmalige Paleis voor Volksvlijt behoorde. Cladder was een gerenommeerde zaak en had een prachtig album met honderden voorbeelden van liederen en andere feestteksten waar de geachte clientèle uit mocht kiezen.

De ‘Kikkermarsch’. Drost-Archief DD 035.

We zouden nog een poos door kunnen gaan met feestfoto’s en drinkliederen, maar dit hoofdstuk gaat tot 1920. Hekkensluiter wordt de 12½-jarige bruiloft van Johan en Alie Drost-Hessels. Die woonden in Hilversum en kozen als locatie het Hof van Holland. Broer Charles was de ceremoniemeester. Het programma kwam niet meer boven water, maar wel de uitnodiging, de foto van het feest en - op zich al bijzonder - de met de hand geschreven opzet die Charles maakte van het feestprogramma. Hij deed dat op de achterzijde van het programma uit 1918 van zijn vader en stiefmoeder. Gelukkig gebruikte hij geen inkt, maar potlood...

Uitnodiging voor het diner van het 12½-jarig bruidspaar Drost-Hessels. Drost-Archief DD 008.

Diner van het 12½-jarig bruidspaar Drost-Hessels. Drost-Archief DB 1658.
Deze interactieve foto kan namen van personen tonen en hun plaats in de genealogie.

Natuurlijk leken al die programma’s wat op elkaar, maar het werk eraan was er niet minder om. Denk maar eens aan het opporren van de ‘acteurs’ om mee te doen én om te laten weten wat er zou worden opgevoerd. De ceremoniemeester had er zijn handen vol aan. Maar het schonk wel voldoening, want de dankbaarheid van de gasten was altijd groot.

Uit volle borst... Dat er tijdens de Drostenfeesten uit volle borst werd gezongen, galmt generaties later nog na in de gevleugelde feest-uitspraak: ‘Wij zijn de Drosten met de volle borsten!’ Bekend is de parafrase op het lied Piet Hein. In het refrein werd ‘Piet Hein, Piet Hein, Piet Hein zijn naam is klein’ vervangen door ‘Oh Drost, oh Drost, verhef thans uwe borst’. Er is weinig fantasie voor nodig om zich de theatrale manier van het zingen der feestende Drosten voor te stellen. Een echte Drost maakte immers van elk lied een ware act... De rest van het ‘borstenlied’ ging voor het nageslacht verloren, maar uit later tijd stammen andere prachtige omgebouwde feestliederen die de tand des tijds wél overleefden. Daarover in een later vervolg van dit digitale boek.

 

Top

Hoofdstuk 9     Welkom & Uitleg     Genealogie     Hoofdstuk 11

Copyright
De auteur verleent toestemming tot het overnemen van tekstgedeelten uit dit digitale boek en beeldmateriaal uit het Drost-archief, mits voor niet-commerciële, educatieve of wetenschappelijke doeleinden en met vermelding van auteur en website.