Welkom & Uitleg
Bert Bolle
Genealogie - Introductiepagina
H o o f d s t u k k e n w i j z e r
___________________________________________________
Beste lezer
Stamreeksen, genealogieën, kwartierstaten, parentelen, nummeringssystemen... En dan is er het Internet bijgekomen, een nieuwe dimensie in de genealogie. Nieuwe inzichten over de verslaglegging zagen het licht. De auteur heeft getracht alles voor u op een rijtje te zetten.
Zijn advies aan iedereen: neem even de tijd voor onderstaand artikel en maak pas daarna uw keuze in de Genealogiewijzer.
G E N E A L O G I E W I J Z E R
Deze genealogiewijzer is interactief.
Genealogie in eigentijdse snit
De beslissing om af te zien van een gedrukt boek over de Amsterdamse Drosten nam de auteur niet zomaar. Niet alleen zouden de dertien hoofdstukken van dit eerste deel, de periode van 1660 tot 1920 met al hun afbeeldingen drastisch moeten worden ingekort, ook de genealogie zou te lijden hebben onder een boekvorm waar ruimtegebrek de constante dwingeland is. Hoe plezierig het ook kan zijn om een echt papieren boek in handen te hebben, hoe frustrerend is het om steeds maar heen en weer te moeten bladeren naar noten en indexen, heen en terug. Binnen een paar seconden even een voorvader opzoeken kan je vergeten met een gedrukt boek, zeker als je als lezer niet dagelijks door een genealogie wandelt. In een digitaal boek wordt dat wandelen door een genealogie een pleziertje waarbij vaak totaal geen genealogische kennis is vereist. De genealogie in deze website bevat letterlijk duizenden links van namen die naar voorouders of nazaten leiden. Je hoeft er maar op te klikken, het werkt spelenderwijs. Maar lezers met genealogie-ervaring komen ook ruimschoots aan bod.
Doordat de beperkingen van een gedrukt boek zijn weggevallen, kan de auteur gebruik maken van een overvloed aan digitale ruimte om de resultaten van zijn genealogische onderzoek toegankelijk te maken. De genealogische gegevens kunnen nu zelfs op verschillende manieren worden opgemaakt, zowel voor hen die vertrouwd zijn met genealogie als voor volslagen leken. De een wil zonder poespas van de ene voorvader of nazaat naar de andere wandelen door de gezinsbladen, de ander wil een officieel genealogisch overzicht zoals een zogeheten familiegeschiedenis of een registerrapport.
Wie genealogie bedrijft is gehecht aan oude vormen en tradities en mede daardoor hebben genealogische systemen trekjes die in deze moderne tijd soms verouderd overkomen. Zo was vroeger in hoofdzaak alleen de achternaam van de man van belang en telden de vrouwen nauwelijks mee. Maar we leven in de 21ste eeuw waarin vrouwen wél meetellen en soms hun meisjesnaam willen behouden, waarbij samenwonen aan de orde van de dag is en het kind lang niet altijd de achternaam van de vader krijgt. Verder bestaan er in de genealogie de zogeheten oude lijstvorm die Romeinse cijfers, getallen en ons moderne alfabet dwars door elkaar gebruiken. Drie verschillende ‘volgorde-systemen’ dus. Een dergelijk nummeringssysteem is stroef, verre van gebruikersvriendelijk en lastig te automatiseren. De auteur neemt in dit digitale werk dan ook afstand van deze genealogische fossielen. Waarom iets moeilijk doen als het ook makkelijk kan? De lezer kan in dit digitale boek kiezen voor een en zo helder mogelijk nummeringssysteem waarbij gebruiksgemak en logica voorop staan en waarin de achternaam van de vrouw gelijkwaardig is aan die van de man. Hieronder enkele begrippen in een notendop.
Meer dan archiefgegevens alleen...
Het devies van de auteur ‘Eerbied voor het oude, open ogen voor het nieuwe’ beperkt zich niet tot het bedrijven van moderne genealogie waarbij afstand wordt genomen van het ondergeschikt maken van vrouwen en van verouderde nummeringssystemen. Genealogie kan aanzienlijk dieper en vooral breder gaan dan het opzoeken en documenteren van geboorte-, trouw- en sterfdata met de bijbehorende documenten en persoonlijke gegevens alleen. Hoe uitgebreid en interessant die gegevens ook mogen zijn, ze staan opgesomd in een rijtje en komen voor velen niet echt tot leven. Daarom stond de auteur van meet af aan een concept voor ogen waarin de genealogie van de Drosten en enkele gelieerde families hand in hand zouden gaan met een verhaal over stad of dorp waar de mensen woonden, de geschiedenis, gebeurtenissen op straat, kortom het dagelijkse leven in de directe omgeving van de betrokken families. Samen met de talrijke schilderijen, tekeningen, foto’s en muziek kan de lezer zich terug wanen in de tijd en overal vanuit de tekst heel comfortabel naar het genealogische deel springen om over die bepaalde persoon gerichte informatie in te winnen. Een digitaal familieboek in optima forma. Op deze wijze komt het verleden van onze voorouders pas écht tot leven.
Kwartierstaat
Een kwartierstaat gaat terug in de tijd en is een overzicht met alle voorouders van een bepaald persoon, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn. Die persoon wordt de proband genoemd. Per generatie verdubbelt het aantal personen. De naam is ontstaan uit de vier kwartieren van een wapenschild, waarin men dan de wapens van de vier grootouders plaatste. De auteur koos vanwege de overzichtelijkheid voor het kwartierstaat rapport en nam zijn dochter Puck als proband. Haar kwartierstaat rapport geeft een goed beeld van alle vermengingen die de families Bolle en Drost elk afzonderlijk meemaakten.
Schematische voorstelling van een Kwartierstaat..
Stamreeks
Een stamreeks is een genealogisch overzicht met de voorouders van iemand in mannelijke lijn. De verst gevonden voorvader in de stamreeks die dezelfde achternaam draagt als zijn mannelijke nakomelingen noemt men de stamvader van die achternaam. Het is de enige genealogische verslaglegging die de auteur toepast waar de vrouwelijk ‘inbreng’ in zekere mate ondergeschikt is aan die van de stamnaam, in dit geval de familienaam Drost. De auteur koos vanwege de overzichtelijkheid voor weergave als vereenvoudigde nakomelingenstaat, eindigend bij zijn vrouw Ethne’s neef Leander Drost en beginnend bij de oudst bekende voorvader, al is de laatste weliswaar geen stamvader van de achternaam Drost. Die verscheen kwam pas in 1709 ten tonele.
Schematische voorstelling van een Stamreeks.
Genealogie
Een genealogie gaat vooruit in de tijd vanaf de stamvader met zijn mannelijke nakomelingen/naamdragers. Er komen gezinnen in voor met allemaal dezelfde achternaam. Alles is gericht op de nakomelingen in mannelijke lijn en de nakomelingen van de vrouwen tellen niet mee. ‘Zij verliezen bij huwelijk toch hun familienaam’, zei men vroeger. De auteur vindt dit schromelijk uit de tijd en laat ook deze vorm in zijn boek achterwege.
Schematische voorstelling van een Genealogie.
Parenteel
Een parenteel is een genealogisch overzicht van alle nakomelingen, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn. In een parenteel kunnen gezinnen voorkomen met verschillende achternamen. Het is de meest compleet denkbare vorm van de weergave van voorouders en nazaten in een familie. De auteur geeft aan deze vorm veruit de voorkeur. Een parenteel kan op verschillende manieren worden weergegeven en de auteur biedt u twee keuzemogelijkheden aan, het familiegeschiedenis rapport en het register rapport.
Schematische voorstelling van een Parenteel.
Familiegeschiedenis rapport
Een familiegeschiedenis rapport begint bij een zogeheten bronpersoon of bron-echtpaar en gaat vooruit in de tijd. In het geval van dit digitale boek word begonnen bij de oudst bekende voorvader of voorouders Alle nazaten met datgene wat over hen bekend is, komen aan bod. Na de bronpersoon of het bron-echtpaar komt het oudste kind, daarvan weer het oudste kind enzovoort. Is de eerste tak geheel doorlopen, dan komt het één na oudste kind, daarvan weer het oudste kind, enzovoort. U gaat bij een familiegeschiedenis dus ‘taksgewijs’ vooruit in de tijd.
Kenmerkend voor een familiegeschiedenis is, dat iedere nazaat een nummer heeft waaruit de relatie van die nazaat tot de bronpersoon of het bron-echtpaar valt af te leiden. In dit digitale boek wordt voor de familiegeschiedenis rapporten gebruik gemaakt van de zogeheten Moderne nummering ofwel de Legal nummering. Dit systeem werd ontwikkeld door de New England Historic Genealogical Society en wordt daarom ook wel het NEHGS nummeringssysteem genoemd. Het is afgeleid van de zogeheten Henry-systeem, een doorlopend nummeringssysteem waarbij elk opeenvolgend getal in een reeks vertelt om welke generatie het gaat en om het hoeveelste kind van die generatie. Bijvoorbeeld, uit de getallenreeks 1.3.2.5 kunnen we in één oogopslag afleiden dat we te maken hebben met het vijfde kind van de vierde generatie, ofwel het vijfde kind (5) van het tweede kind (2) van het derde kind (3) van de bronpersoon (1). Hieronder een voorbeeld uit een bladzijde uit een familiegeschiedenis rapport.
Nicolas Charles Drost uit zijn tweede huwelijk. Van het ‘2b’ staat de b voor Charles’ tweede huwelijk en de 2 vertelt dat hij het tweede kind is uit het eerste huwelijk van zijn vader (4a), waarbij de a staat voor het eerste huwelijk. Die vader, Johannes Drost, was dus het vierde kind (4), enzovoort. Het getal 9 tussen haakjes, vooraan de reeks, geeft aan dat Charles tot de negende generatie behoort. Onderin staat de eerste echtgenote van Charles. Wordt daarop geklikt, dan verschijnt de vermelding van Charles met zijn eerste vrouw en kind en verandert het 2b van Charles in 2a. Is de persoon meerdere keren getrouwd geweest, dan staat er tevens een sterretje naast zijn naam. Verder kan er overal in een familiegeschiedenis rapport een generatie terug of vooruit worden geklikt.
Register rapport
Een register rapport begint net als bij een familiegeschiedenis bij een bronpersoon of bron-echtpaar en gaat vooruit in de tijd, alleen wordt er nu voor elke persoon een beschrijvend hoofdstuk gemaakt dat begint bij de bronpersoon of het bron-echtpaar, in het geval van dit digitale boek bij de oudst bekende voorvader of voorouders. Het rapport wordt opgebouwd uit personen van één en dezelfde generatie. Na de eerste generatie komt de tweede, is die geheel afgewerkt, dan de derde, enzovoort. Hier een voorbeeld uit een bladzijde uit een register rapport.
Johannes Drost (de vader van Nicolas Charles uit het vorige voorbeeld) behoort tot de achtste generatie. Zijn beide huwelijken staan bij elkaar vermeld en veel gegevens staan in een beschrijvende vorm. Ook in een register rapport kan er een generatie terug of vooruit worden geklikt.
Kenmerkend voor een register rapport is, dat iedere persoon een volgnummer krijgt, te beginnen bij de bronpersoon of het bron-echtpaar. In dit digitale boek wordt voor de register rapporten gebruik gemaakt van de zogeheten Register nummering. Dit systeem werd ontwikkeld door de New England Historical and Genealogical Register.
Gezinsblad
Een gezinsblad is uitermate gebruiksvriendelijk; iedereen kan ermee overweg. Overal in de tekst van het digitale boek ‘De Amsterdamse Drosten’ staan namen van personen in een afwijkende, grijs-blauwe kleur. Als u de muis over zo’n naam beweegt, ziet u dat het gaat om een zogeheten hyperlink, ook kortweg link genoemd. Zodra u op zo’n link klikt, springt u automatisch naar een nieuwe pagina in de website. Die pagina heet een gezinsblad en laat de genealogische gegevens zien van de persoon waarop werd geklikt. Op diezelfde pagina staan tevens de echtgenoot of echtgenote, de ouders en de kinderen. Zo’n gezinsblad is dus een ‘drie generatie-blad’. Vanuit elk gezinsblad kan de lezer het GEHELE genealogische bestand van de auteur doorwandelen: enkele duizenden namen van allerlei families. Hier een voorbeeld van een gezinsblad.
Dit digitale boek bevat naast de bijna tweeduizend gezinsbladen en een kwartierstaat een keus uit vijf parentelen: die van de families Drost, Krone, Hessels, Bolle en van Zanten. Deze vijf parentelen zijn beschikbaar als familiegeschiedenis rapport én als register rapport. Alle vijf de parentelen smelten ergens samen op een bepaald punt in de tijdlijn van de afgelopen paar eeuwen. Zie het als vijf sparrenbomen die bij elkaar staan en waarvan de onderste takken op een paar plaatsen door elkaar heen lopen. Vijf verschillende families die elkaar allemaal ergens in de tijd tegenkomen. Hun toppen zijn totaal verschillend, hun ondertakken strengelen zich dooreen. Maar let op, u kunt niet vanuit de ene parenteel naar de andere komen! Met de gezinsbladen komt u echter overal.
Voordelen en nadelen
De wijze van verslaglegging van genealogische gegevens is en blijft een kwestie van voorkeur van zowel de samensteller als de gebruiker. De auteur heeft geprobeerd rekening te houden met zowel de leek als de gevorderde. Los daarvan spelen zaken als logica, gebruiksvriendelijkheid en smaak een rol en die kunnen per persoon verschillen. Hier enkele voordelen en nadelen op een rijtje.
Familiegeschiedenis rapport
* Ieder persoonsnummer vertelt in welke relatie de betreffende persoon staat tot de bronpersoon. Dat is handig, maar het staat niet altijd even mooi.
*
De gegevens over de personen staan zakelijk op een rijtje. Dat leest vlot en is overzichtelijk, maar het leest niet als een beschrijving in lopende zinnen, zoals sommigen die kennen.
* U volgt de nazaten ‘taksgewijs’. U wandelt gemakkelijk in rechte lijn naar uw voorvader heen en terug. Is wel minder overzichtelijk per generatie.
Register rapport
* Een kort maar ‘niet-intelligent’ persoonsnummer. Staat netjes, maar is slechts een volgnummer waar u weinig mee kunt, in feite is het een nietszeggend nummer dat bovendien in veel gevallen verandert zodra er later personen aan de genealogie worden toegevoegd.
* De gegevens over de personen staan deels in beschrijvende vorm. Is persoonlijker, maar tijdrovender om te lezen, onoverzichtelijker en de tekst is soms wat ‘krom’.
* U volgt de nazaten per generatie. Kan zijn voordeel hebben, maar u kunt niet vlot in rechte lijn naar uw voorvader heen en terug.
Gezinsblad
* Drie generaties per pagina. Zeer overzichtelijk, maar het verband met de overige generaties is niet direct zichtbaar.
* Geen ‘intelligent’ persoonsnummer. Staat minder rommelig, maar de relatie ten opzichte van de bronpersoon is nu niet zichtbaar.
* Volledige doorzoekbaarheid van de genealogische gegevens van alle vijf families. Een unieke faciliteit voor iemand die de weg weet maar misschien een doolhof voor anderen...
*
De gegevens over de personen staan zakelijk op een rijtje. Dat leest vlot en is overzichtelijk, maar het leest niet als een ‘echte’ beschrijving.
Conclusie
Bent u een volslagen leek, kijk dan eerst rustig rond in de gezinsbladen die u overal vanuit dit digitale boek kunt bereiken, of via de genealogiewijzer aan het begin van deze pagina. Wilt u zich wagen aan een parenteel van een van de vijf families, kies dan voor een familiegeschiedenis rapport als u de zakelijke manier van beschrijven in de gezinsbladen prettig vindt. Ook als u wilt ontdekken wie uw directe voorvaderen zijn, is de familiegeschiedenisvorm de beste. De verhalende vorm in de register rapporten leest misschien prettiger, maar de zinnen lopen niet altijd vlekkeloos.
Genealogie-programma
De auteur maakte bij het invoeren en het opmaken van zijn genealogische gegevens gebruik van het programma Reunion. Dat programma werd exclusief geschreven voor de Mac, voor het eerst in 1984, jaren voordat Windows op de markt verscheen. Het programma is Amerikaans van oorsprong, maar is in Nederlandstalige uitvoering te koop. Dit geavanceerde programma laat qua mogelijkheden, gebruikersgemak en heldere handleiding vrijwel alle genealogische programma’s ver achter zich. De auteur heeft op deze uitlegpagina enkele passages uit de Reunion-handleiding als leidraad overgenomen.
Het CBG
Het Centraal Bureau voor Genealogie in ’s Gravenhage geeft definities van bepaalde genealogische begrippen. Zo zegt het CBG bijvoorbeeld over de kwartierstaat: ‘Een kwartierstaat is een in generaties gerangschikte opgave van de wettige voorouders van een bepaald persoon’. Ook voor andere wijzen van genalogische verslaglegging zijn definities opgesteld. Zowel het programma Reunion als de auteur houden deze definities zo goed mogelijk als leidraad aan.
Top
Welkom & Uitleg
Copyright
De auteur verleent toestemming tot het overnemen van tekstgedeelten uit dit digitale boek en beeldmateriaal uit het Drost-archief, mits voor niet-commerciële, educatieve of wetenschappelijke doeleinden en met vermelding van auteur en website.
